امدادهای غیبی در عصر ظهور
امدادهای غیبی در عصر ظهور
امدادهای غیبی در عصر ظهور
نويسنده : خدامراد سلیمیان
بدون تردید از برترین آموزههای انبیاء ایمان به غیب است; به گونهای که خداوند در ابتدای صحیفه آسمانی خود آن گاه که ویژگیهای پرهیزگاران را برمی شمرد، ابتدا ایمان به غیب را بیان میفرماید:
«ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین الذین یؤمنون بالغیب ...» ; (1)
«این است کتابی که در آن هیچ تردیدی نیست [و] مایه هدایت تقواپیشگان است; آنان که به غیب ایمان میآورند ...»
بخشی از این اعتقاد به غیب، مربوط به اعتقاد به امدادهای غیبی الهی است . این امدادهای الهی در طول تاریخ به بهترین نحو ممکن به کمک انسانها آمده و آنها را از زوال و نابودی، در حمایت گرفته است . از آیات قرآن به روشنی استفاده میشود که خداوند در مقابله حق و باطل، جانب جریان حق را نگه میدارد و از آن دفاع میکند، و این دفاع خداوند، گاهی از طریق نیروهای پنهان و امدادهای غیبی صورت میگیرد . و البته، در بزرگترین و وسیعترین رویارویی حق با باطل و انقلابی که در راستای اهداف انبیاء در نظام هستی رخ خواهد داد، این سنت الهی بیش از پیش جلوه خواهد کرد .
اگر چه اساس قیام حضرت مهدی علیه السلام بر امور طبیعی است، ولی به اقتضای عظمت وگستردگی آن قیام جهانی، خداوند تبارک و تعالی نیز برخی از نیروهای غیبی و فوق طبیعی را در اختیار آن حضرت قرار خواهد داد تا موجبات پیروزی ایشان هر چه بهتر فراهم آید .
از آیات و روایات میتوان موارد ذیل را به عنوان برخی از امدادهای غیبی یادآور شد:
در روایات فراوانی از نصرت الهی به عنوان یکی از عوامل پیروزی حضرت مهدی علیه السلام در قیام جهانی آن حضرت یاد شده است .
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این باره فرمود: «قائم اهل بیتی ... یؤید بنصرالله (2) ; قائم اهل بیت من ... به نصرت الهی تایید میشود .»
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در روایتی پس از آنکه نصر الهی را از جمله امدادهای غیبی مربوط به قیام حضرت مهدی علیه السلام ذکر فرمود، چنین ادامه میدهد: «و ینصر بملائکة الله (3) ; با ملائکه الهی یاری میشود .»
امام صادق علیه السلام نیز در بیانی نورانی ذیل آیه شریفه «اتی امر الله فلاتستعجلوه» (4) چنین فرمودند: «هو امرنا، امر الله عز وجل ان لاتستعجلوا به حتی یؤیده الله بثلاثة اجناد: الملائکة والمؤمنین والرعب (5) ;
آن امر اشاره به امر ما میباشد . امر خداوند این است که در مورد آن شتاب نورزید تا خداوند آن را به وسیله سه لشکر فرشتگان، مؤمنان و ترس، او را [در برابر موانع و دشمنان] یاری دهد .» از روایات به دست میآید که این فرشتگان در سه گروه به یاری حضرت میشتابند:
- در همین رابطه در روایاتی چند از جبرئیل به عنوان اولین بیعت کننده با حضرت مهدی علیه السلام یاد شده است .
امام باقر علیه السلام در این باره فرموده است: «فیکون اول من یبایعه جبرئیل (6) ; پس اولین کسی که با او بیعت میکند، جبرئیل است .»
برخی دیگر از روایاتی که همراهی فرشتگان مقرب الهی با حضرت مهدی علیه السلام را در قیام بزرگ آن حضرت یادآور شدهاند، از این قرار است:
شیخ مفید در امالی خود با ذکر سند به نقل از امام سجاد علیه السلام درباره قیام حضرت مهدی علیه السلام چنین آورده است: «کانی بصاحبکم قد علا فوق نجفکم بظهر کوفان فی ثلاثماة و بضعة عشر رجلا جبرئیل عن یمینه و میکائیل عن شماله و اسرافیل امامه (7) ; گویا [میبینم] صاحب شما را که بر نجف شما، پشت کوفه همراه سیصد و چند نفر بالا رفته است و جبرئیل سمت راست او و میکائیل سمت چپ و اسرافیل در مقابل اوست .»
و نیز از امام صادق علیه السلام نقل است که فرمود: «لا یخرج القائم حتی یکون تکملة الحلقة قلت و کم تکملة الحلقة؟ قال: عشرة آلاف، جبرئیل عن یمینه و میکائیل عن یساره ... (8) ; قائم خروج نخواهد کرد مگر حلقه [سپاه] به کمال و تمام رسد . عرض کردم: حلقه به چه مقدار کامل میشود؟ فرمود: ده هزار که جبرئیل از سوی راست آن و میکائیل از طرف چپ آن قرار دارند .»
همچنین از روایات استفاده میشود که پرچم قیام حضرت مهدی علیه السلام توسط فرشته وحی، جبرئیل آورده میشود . از امام صادق علیه السلام سؤال شد که آیا پرچم قیام نزد حضرت استیا اینکه برای او آورده میشود؟ آن حضرت فرمود: «بل یاتی بها جبرئیل (9) ; بلکه جبرئیل آن را میآورد .»
امام باقر علیه السلام فرمود: «یا ثابت! کانی بقائم اهل بیتی قد اشرف علی نجفکم هذا - و اوما بیده الی ناحیة الکوفة - فاذا هو اشرف علی نجفکم نشر رایة رسول الله صلی الله علیه و آله فاذا هو نشرها انحطت علیه ملائکة بدر ... ; (10) ای ثابت! گویی که من هم اکنون قائم اهل بیتخود را مینگرم که به این نجف شما نزدیک میشود - و با دستخود به سمت کوفه اشاره فرمود - و همین که به نجف شما اشراف پیدا کرد، پرچم رسول خدا صلی الله علیه و آله را بر خواهد افراشت و چون آن را برافرازد، فرشتگان بدر بر او فرود آیند .»
امام صادق علیه السلام فرمود: «اذا قام القائم صلوات الله علیه، نزلت ملائکة بدر و هم خمسة آلاف; (11) هنگامی که قائم - که درود خداوند بر او باد - قیام کند، فرشتگان روز بدر (که در جنگ بدر به یاری پیامبر آمدند) فرود میآیند و آنان پنج هزارند .»
و البته، این القاء ترس قبلا در زمان پیامبران نیز وجود داشته است . قرآن شریف به این واقعیت تصریح کرده، آن را از عوامل پیروزی پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله بر دولتها و ملتهای معاصرش عنوان میسازد .
ب) «و قذف فی قلوبهم الرعب فریقا تقتلون و تاسرون فریقا» (14) ; «و در دلهای آنها ترس [و وحشت] انداخت . گروهی را میکشید و گروهی را به اسارت میگیرید .»
بر این باور هیچ مانعی ندارد که یکی از امدادهای الهی برای حضرت مهدی علیه السلام نیز رعب و ترس باشد که خداوند در دل دشمنان میاندازد; همان گونه که روایات بسیاری بدین واقعیت تصریح کردهاند .
امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «القائم منا منصور بالرعب مؤید بالنصر تطوی له الارض و تظهر له کنوزه و یبلغ سلطانه المشرق والمغرب و یظهر الله به دینه علی الدین کله و لو کره المشرکون; (15) قائم ما با ترس یاری میشود و به نصرت تایید میگردد . زمین برای او در نوردیده شود و گنجهای خود را ظاهر میسازد، و سلطنتش شرق و غرب [عالم] را فرا گیرد و خدای تعالی به واسطه او دینش را بر همه ادیان چیره گرداند; گر چه مشرکان را ناخوش آید .»
همان گونه که اشاره شد این عوامل در اختیار برخی از پیامبران قبل نیز بوده است .
خداوند درباره تسخیر عوامل طبیعی توسط حضرت سلیمان علیه السلام چنین فرموده است: «و لسلیمان الریح عاصفة تجری بامره الی الارض التی بارکنا فیها و کنا بکل شیء عالمین» (16) ; «و تندباد را مسخر سلیمان ساختیم که به فرمان او به سوی سرزمینی که آن را پر برکت کرده بودیم، حرکت میکرد و ما از همه چیز آگاه بودیم .»
در روایات از جمله امدادهای الهی به حضرت مهدی علیه السلام مسخر ساختن عوامل طبیعی در ذیل اراده حضرت بقیة الله علیه السلام است .
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در بیان حوادث شب معراج به نقل از خداوند متعال چنین نقل فرموده است: «و لاسخرن له الریاح و لاذللن له الرقاب الصعاب و لارقینه فی الاسباب و لانصرنه بجندی و لامدنه بملائکتی حتی یعلن دعوتی (17) ; بادها را به تسخیر او در میآورم و گردنکشان سخت را رام او میسازم و او را بر نردبان ترقی بالا میبرم و با لشکریان خود یاریاش میکنم و با فرشتگانم به او مدد میرسانم تا آنکه دعوتم را آشکار کند .»
«ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین الذین یؤمنون بالغیب ...» ; (1)
«این است کتابی که در آن هیچ تردیدی نیست [و] مایه هدایت تقواپیشگان است; آنان که به غیب ایمان میآورند ...»
بخشی از این اعتقاد به غیب، مربوط به اعتقاد به امدادهای غیبی الهی است . این امدادهای الهی در طول تاریخ به بهترین نحو ممکن به کمک انسانها آمده و آنها را از زوال و نابودی، در حمایت گرفته است . از آیات قرآن به روشنی استفاده میشود که خداوند در مقابله حق و باطل، جانب جریان حق را نگه میدارد و از آن دفاع میکند، و این دفاع خداوند، گاهی از طریق نیروهای پنهان و امدادهای غیبی صورت میگیرد . و البته، در بزرگترین و وسیعترین رویارویی حق با باطل و انقلابی که در راستای اهداف انبیاء در نظام هستی رخ خواهد داد، این سنت الهی بیش از پیش جلوه خواهد کرد .
اگر چه اساس قیام حضرت مهدی علیه السلام بر امور طبیعی است، ولی به اقتضای عظمت وگستردگی آن قیام جهانی، خداوند تبارک و تعالی نیز برخی از نیروهای غیبی و فوق طبیعی را در اختیار آن حضرت قرار خواهد داد تا موجبات پیروزی ایشان هر چه بهتر فراهم آید .
از آیات و روایات میتوان موارد ذیل را به عنوان برخی از امدادهای غیبی یادآور شد:
1 . نصرت الهی
در روایات فراوانی از نصرت الهی به عنوان یکی از عوامل پیروزی حضرت مهدی علیه السلام در قیام جهانی آن حضرت یاد شده است .
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در این باره فرمود: «قائم اهل بیتی ... یؤید بنصرالله (2) ; قائم اهل بیت من ... به نصرت الهی تایید میشود .»
2 . فرشتگان
پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در روایتی پس از آنکه نصر الهی را از جمله امدادهای غیبی مربوط به قیام حضرت مهدی علیه السلام ذکر فرمود، چنین ادامه میدهد: «و ینصر بملائکة الله (3) ; با ملائکه الهی یاری میشود .»
امام صادق علیه السلام نیز در بیانی نورانی ذیل آیه شریفه «اتی امر الله فلاتستعجلوه» (4) چنین فرمودند: «هو امرنا، امر الله عز وجل ان لاتستعجلوا به حتی یؤیده الله بثلاثة اجناد: الملائکة والمؤمنین والرعب (5) ;
آن امر اشاره به امر ما میباشد . امر خداوند این است که در مورد آن شتاب نورزید تا خداوند آن را به وسیله سه لشکر فرشتگان، مؤمنان و ترس، او را [در برابر موانع و دشمنان] یاری دهد .» از روایات به دست میآید که این فرشتگان در سه گروه به یاری حضرت میشتابند:
الف) فرشتگان مقرب
- در همین رابطه در روایاتی چند از جبرئیل به عنوان اولین بیعت کننده با حضرت مهدی علیه السلام یاد شده است .
امام باقر علیه السلام در این باره فرموده است: «فیکون اول من یبایعه جبرئیل (6) ; پس اولین کسی که با او بیعت میکند، جبرئیل است .»
برخی دیگر از روایاتی که همراهی فرشتگان مقرب الهی با حضرت مهدی علیه السلام را در قیام بزرگ آن حضرت یادآور شدهاند، از این قرار است:
شیخ مفید در امالی خود با ذکر سند به نقل از امام سجاد علیه السلام درباره قیام حضرت مهدی علیه السلام چنین آورده است: «کانی بصاحبکم قد علا فوق نجفکم بظهر کوفان فی ثلاثماة و بضعة عشر رجلا جبرئیل عن یمینه و میکائیل عن شماله و اسرافیل امامه (7) ; گویا [میبینم] صاحب شما را که بر نجف شما، پشت کوفه همراه سیصد و چند نفر بالا رفته است و جبرئیل سمت راست او و میکائیل سمت چپ و اسرافیل در مقابل اوست .»
و نیز از امام صادق علیه السلام نقل است که فرمود: «لا یخرج القائم حتی یکون تکملة الحلقة قلت و کم تکملة الحلقة؟ قال: عشرة آلاف، جبرئیل عن یمینه و میکائیل عن یساره ... (8) ; قائم خروج نخواهد کرد مگر حلقه [سپاه] به کمال و تمام رسد . عرض کردم: حلقه به چه مقدار کامل میشود؟ فرمود: ده هزار که جبرئیل از سوی راست آن و میکائیل از طرف چپ آن قرار دارند .»
همچنین از روایات استفاده میشود که پرچم قیام حضرت مهدی علیه السلام توسط فرشته وحی، جبرئیل آورده میشود . از امام صادق علیه السلام سؤال شد که آیا پرچم قیام نزد حضرت استیا اینکه برای او آورده میشود؟ آن حضرت فرمود: «بل یاتی بها جبرئیل (9) ; بلکه جبرئیل آن را میآورد .»
ب) فرشتگان حاضر در جنگ بدر
امام باقر علیه السلام فرمود: «یا ثابت! کانی بقائم اهل بیتی قد اشرف علی نجفکم هذا - و اوما بیده الی ناحیة الکوفة - فاذا هو اشرف علی نجفکم نشر رایة رسول الله صلی الله علیه و آله فاذا هو نشرها انحطت علیه ملائکة بدر ... ; (10) ای ثابت! گویی که من هم اکنون قائم اهل بیتخود را مینگرم که به این نجف شما نزدیک میشود - و با دستخود به سمت کوفه اشاره فرمود - و همین که به نجف شما اشراف پیدا کرد، پرچم رسول خدا صلی الله علیه و آله را بر خواهد افراشت و چون آن را برافرازد، فرشتگان بدر بر او فرود آیند .»
امام صادق علیه السلام فرمود: «اذا قام القائم صلوات الله علیه، نزلت ملائکة بدر و هم خمسة آلاف; (11) هنگامی که قائم - که درود خداوند بر او باد - قیام کند، فرشتگان روز بدر (که در جنگ بدر به یاری پیامبر آمدند) فرود میآیند و آنان پنج هزارند .»
ج) فرشتگان قیام امام حسین علیه السلام
3 . القاء ترس و رعب در دل دشمنان
و البته، این القاء ترس قبلا در زمان پیامبران نیز وجود داشته است . قرآن شریف به این واقعیت تصریح کرده، آن را از عوامل پیروزی پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله بر دولتها و ملتهای معاصرش عنوان میسازد .
برخی از این آیات عبارتاند از:
ب) «و قذف فی قلوبهم الرعب فریقا تقتلون و تاسرون فریقا» (14) ; «و در دلهای آنها ترس [و وحشت] انداخت . گروهی را میکشید و گروهی را به اسارت میگیرید .»
بر این باور هیچ مانعی ندارد که یکی از امدادهای الهی برای حضرت مهدی علیه السلام نیز رعب و ترس باشد که خداوند در دل دشمنان میاندازد; همان گونه که روایات بسیاری بدین واقعیت تصریح کردهاند .
امام باقر علیه السلام در این باره فرمود: «القائم منا منصور بالرعب مؤید بالنصر تطوی له الارض و تظهر له کنوزه و یبلغ سلطانه المشرق والمغرب و یظهر الله به دینه علی الدین کله و لو کره المشرکون; (15) قائم ما با ترس یاری میشود و به نصرت تایید میگردد . زمین برای او در نوردیده شود و گنجهای خود را ظاهر میسازد، و سلطنتش شرق و غرب [عالم] را فرا گیرد و خدای تعالی به واسطه او دینش را بر همه ادیان چیره گرداند; گر چه مشرکان را ناخوش آید .»
4 . نیروهای طبیعت
همان گونه که اشاره شد این عوامل در اختیار برخی از پیامبران قبل نیز بوده است .
خداوند درباره تسخیر عوامل طبیعی توسط حضرت سلیمان علیه السلام چنین فرموده است: «و لسلیمان الریح عاصفة تجری بامره الی الارض التی بارکنا فیها و کنا بکل شیء عالمین» (16) ; «و تندباد را مسخر سلیمان ساختیم که به فرمان او به سوی سرزمینی که آن را پر برکت کرده بودیم، حرکت میکرد و ما از همه چیز آگاه بودیم .»
در روایات از جمله امدادهای الهی به حضرت مهدی علیه السلام مسخر ساختن عوامل طبیعی در ذیل اراده حضرت بقیة الله علیه السلام است .
رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در بیان حوادث شب معراج به نقل از خداوند متعال چنین نقل فرموده است: «و لاسخرن له الریاح و لاذللن له الرقاب الصعاب و لارقینه فی الاسباب و لانصرنه بجندی و لامدنه بملائکتی حتی یعلن دعوتی (17) ; بادها را به تسخیر او در میآورم و گردنکشان سخت را رام او میسازم و او را بر نردبان ترقی بالا میبرم و با لشکریان خود یاریاش میکنم و با فرشتگانم به او مدد میرسانم تا آنکه دعوتم را آشکار کند .»
پینوشت:
1) بقره/2 و3 .
2) کمال الدین و تمام النعمه، شیخ صدوق، ج1، ص257، ح2 .
3) همان .
4) نحل/1 .
5) الغیبة، نعمانی، ص243، ح 43 .
6) بحار الانوار، علامه مجلسی، ج52، ص315، ح10 .
7) امالی، شیخ مفید، ص45، ح5 .
8) الغیبة، ص307، ح2 .
9) همان، ص310، ح5 .
10) همان، ص308، ح3 .
11) الغیبه، النعمانی، ص244، ح44 .
12) عیون اخبار الرضا علیه السلام، شیخ صدوق، ج1، ص399، ح58 .
13) آل عمران/151 .
14) احزاب/26 .
15) کمال الدین و تمام النعمه، ج1، ص330، باب 32، ح16 .
16) انبیاء/81 .
17) کمال الدین و تمام النعمه، ج1، ص254، باب 23، ح4 .
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}